Trong tháng 10/2026, tình hình lừa đảo trực tuyến tại Việt Nam đang diễn biến phức tạp với các thủ đoạn tinh vi, đặc biệt là việc giả danh cán bộ bảo hiểm xã hội (BHXH) và các cơ quan nhà nước khác. Những kẻ lừa đảo này lợi dụng nhu cầu cập nhật thông tin, đồng bộ dữ liệu thẻ bảo hiểm y tế (BHYT) điện tử, nhất là thẻ BHYT của trẻ em dưới 6 tuổi, để chiếm đoạt tài sản. Người dân cần hết sức cảnh giác để bảo vệ tài khoản ngân hàng và thông tin cá nhân của mình.
Những điểm chính cần lưu ý
- Thủ đoạn mới: Kẻ gian giả danh cán bộ BHXH, công an, hoặc chính quyền địa phương để yêu cầu cập nhật, đồng bộ dữ liệu thẻ BHXH, BHYT điện tử, hoặc tích hợp BHYT với căn cước công dân.
- Ứng dụng giả mạo: Chúng dụ dỗ người dân cài đặt các ứng dụng "Bảo hiểm xã hội điện tử" giả mạo qua đường link lạ, thường được gửi qua Zalo hoặc tin nhắn.
- Chiếm quyền điều khiển: Khi cài đặt ứng dụng giả mạo, mã độc sẽ được kích hoạt, cho phép kẻ gian chiếm quyền điều khiển điện thoại, đánh cắp thông tin tài khoản ngân hàng và mã OTP.
- Cảnh báo từ cơ quan chức năng: Công an các tỉnh và Cục An ninh mạng (Bộ Công an) đã liên tục phát đi cảnh báo về các chiêu trò lừa đảo này.
- Nguyên tắc phòng tránh: Tuyệt đối không làm theo yêu cầu của người lạ tự xưng là cán bộ cơ quan nhà nước, không truy cập đường link lạ, và chỉ tải ứng dụng chính thức từ App Store hoặc CH Play.
Thủ đoạn lừa đảo giả danh cán bộ BHXH và cơ quan nhà nước
Các đối tượng lừa đảo thường bắt đầu bằng việc gọi điện từ số lạ, tự xưng là cán bộ BHXH, công an, hoặc chính quyền địa phương. Chúng thông báo rằng người dân cần cập nhật hoặc đồng bộ dữ liệu thẻ BHXH, BHYT điện tử, hoặc tích hợp BHYT với căn cước công dân. Mục tiêu chính là tạo ra cảm giác cấp bách và sự tin tưởng để người dân làm theo hướng dẫn của chúng.
Để tăng tính thuyết phục, kẻ lừa đảo có thể yêu cầu người dân mang Căn cước công dân và thẻ BHYT đến trụ sở UBND xã, phường. Nếu người dân không có thời gian, chúng sẽ đề nghị hỗ trợ từ xa. Sau đó, chúng hướng dẫn kết bạn Zalo với tài khoản giả danh cán bộ và gửi đường link lạ để cài đặt ứng dụng "Bảo hiểm xã hội điện tử" giả mạo.
Kịch bản chiếm quyền điều khiển tài khoản
Khi người dân cài đặt và cấp quyền truy cập theo hướng dẫn của kẻ lừa đảo, mã độc sẽ được kích hoạt. Mã độc này cho phép kẻ gian chiếm quyền điều khiển điện thoại, đánh cắp thông tin tài khoản ngân hàng, mã OTP và thực hiện các giao dịch chuyển tiền mà nạn nhân không hề hay biết. Đây là một thủ đoạn đặc biệt nguy hiểm vì nó trực tiếp đe dọa đến tài sản cá nhân.
Các kịch bản lừa đảo phổ biến khác
- Giả danh nhân viên ngân hàng: Thông báo tài khoản có giao dịch bất thường, dịch vụ bị khóa, hoặc được miễn phí thường niên. Sau đó, chúng gửi đường link giả mạo để lấy thông tin cá nhân, mật khẩu, số thẻ hoặc mã OTP.
- Giả danh cán bộ công an: Yêu cầu cung cấp thông tin để cấp định danh điện tử cho trẻ em, hoặc thông báo dữ liệu căn cước của học sinh bị sai lệch, chưa hợp lệ. Tiếp theo, chúng yêu cầu truy cập đường link lạ, cài đặt ứng dụng giả mạo hoặc cung cấp mã OTP.
- Lợi dụng chính sách hỗ trợ: Kẻ lừa đảo còn lợi dụng các chính sách hỗ trợ BHYT cho người dân tại các xã An toàn khu hoặc hoàn trả tiền BHYT năm 2026 để lừa đảo, đánh vào tâm lý muốn nhận được lợi ích của người dân.
Cách nhận biết và phòng tránh lừa đảo
Để bảo vệ bản thân khỏi các chiêu trò lừa đảo tinh vi này, người dân cần nắm vững các nguyên tắc nhận biết và phòng tránh cơ bản. Sự cảnh giác và hiểu biết là chìa khóa để bảo vệ tài sản và thông tin cá nhân.
Dấu hiệu nhận biết cuộc gọi/tin nhắn lừa đảo
- Không làm việc qua điện thoại: Cơ quan nhà nước (công an, BHXH, v.v.) không làm việc qua điện thoại, không yêu cầu chuyển tiền, cung cấp mã OTP, mật khẩu, hoặc thông tin tài khoản ngân hàng qua điện thoại, tin nhắn hay mạng xã hội.
- Đường link lạ: Không truy cập các đường link lạ, không rõ nguồn gốc được gửi qua tin nhắn, Zalo, Facebook hoặc email. Đây thường là các đường dẫn chứa mã độc hoặc dẫn đến trang web giả mạo.
- Nguồn tải ứng dụng: Các ứng dụng dịch vụ công chính thức như VssID - Bảo hiểm xã hội số và VNeID chỉ nên được tải từ App Store hoặc CH Play. Tuyệt đối không cài đặt ứng dụng qua đường link do người khác gửi.
Tôi nên làm gì khi nghi ngờ lừa đảo?
- Không làm theo yêu cầu: Tuyệt đối không làm theo yêu cầu của người lạ tự xưng là cán bộ cơ quan nhà nước.
- Xác minh thông tin: Bình tĩnh xác minh thông tin qua các kênh chính thức của cơ quan chức năng hoặc trực tiếp liên hệ với công an xã, phường gần nhất để được hỗ trợ xử lý.
- Không kết bạn Zalo/mạng xã hội: Không kết bạn Zalo hoặc các ứng dụng mạng xã hội với người lạ, đặc biệt là khi họ yêu cầu bạn thực hiện các thao tác liên quan đến tài chính.
- Không cung cấp thông tin cá nhân: Không cung cấp thông tin cá nhân, địa chỉ, số điện thoại, số tài khoản ngân hàng cho đối tượng không quen biết.
- Cảnh giác với lời mời chào: Cảnh giác với các lời mời chào, dụ dỗ "việc nhẹ lương cao" hoặc lợi nhuận "phi thực tế".
Bảo vệ tài khoản ngân hàng của bạn
Tài khoản ngân hàng là mục tiêu chính của những kẻ lừa đảo. Việc bảo vệ tài khoản này đòi hỏi sự cẩn trọng và tuân thủ các nguyên tắc an toàn cơ bản.
- Không cung cấp mã OTP/mật khẩu: Không cung cấp mã OTP, mật khẩu ngân hàng cho bất kỳ ai, kể cả người tự xưng là nhân viên ngân hàng hay cơ quan nhà nước.
- Không chuyển tiền theo yêu cầu lạ: Không chuyển tiền theo yêu cầu từ các cuộc gọi, tin nhắn lạ. Luôn xác minh rõ ràng mục đích và danh tính người nhận trước khi thực hiện giao dịch.
- Không cho thuê/mua bán tài khoản: Không cho thuê, mua bán hoặc mượn tài khoản ngân hàng. Việc này có thể khiến bạn vô tình trở thành đồng phạm trong các hoạt động phạm pháp.
- Kiểm tra kỹ thông tin giao dịch: Thận trọng rà soát và kiểm tra kỹ thông tin trước khi thực hiện các giao dịch chuyển tiền.
- Giám sát quá trình thanh toán: Trực tiếp giám sát quá trình thanh toán, không đưa thẻ cho người khác thanh toán hộ và không cho mượn thẻ, kể cả với người thân, bạn bè.
Lời khuyên cuối cùng cho người dùng
Trong bối cảnh các thủ đoạn lừa đảo ngày càng tinh vi, việc trang bị kiến thức và nâng cao cảnh giác là vô cùng quan trọng. Hãy luôn nhớ rằng các cơ quan nhà nước và ngân hàng sẽ không bao giờ yêu cầu bạn cung cấp thông tin nhạy cảm hoặc thực hiện các giao dịch tài chính qua điện thoại, tin nhắn hay các ứng dụng không chính thức. Nếu có bất kỳ nghi ngờ nào, hãy liên hệ trực tiếp với cơ quan chức năng hoặc ngân hàng của bạn qua các kênh liên lạc chính thức để được hỗ trợ và xác minh thông tin.
An toàn tài chính của bạn phụ thuộc vào sự cẩn trọng của chính bạn.
Tài liệu tham khảo